XML, Extensible Markup Language sözcüklerinin kısa
adıdır. Eks-em-el olarak okunur. XML'in teknik
ayrıntılarına değinmeden kullanım alanı olarak bir
bakalım: Örneğin denizcilik firmaları taşımacılıkla
ilgili bütün bilgilerini dünyaya yayılmış acentelerine
EDI (Electronic Data Interchange) aracılığıyla
ulaştırırlardı. Ancak EDI, yalnızca uyumlu sistemler
arasında çalışan bir sistem olduğu için, bilgisayar
sistemleriyle bütünleşik değildir.
Belli firmalar tarafından uygulanan EDI iletişimi,
faturaları, siparişleri uyumlu bir formatta transfer
etmeyi sağlardı. İşte XML'i bu tür gereksinimleri
karşılamayı amaçlayan bir teknoloji olarak algılamak
gerekir.
Yıllardır firmalar ve uygulama geliştiriciler verilerin
temsili (represent) üzerinde çalıştılar. XML, verilerin
alış verişiyle ilgili temel sorunları ortadan kaldıran
bir ortak dildir ve şu kolaylıkları sağlar:
XML
işaretler içine gömülü olan verilerin yapılandırması
için kurallar tanımlar. Kendi
terimlerimizi (vocabulary) tasarlamayı ve kendi
verilerimizi temsil etmeyi sağlar. Web
datasının (verisinin) depolanmasını ve iletilmesini
sağlar.
Bu durumda XML, kuruluşların aralarında veri
alışverişini sağlayan bir "evrensel bütünleşme"
aracıdır. Web temelli uygulamaların geleceği olan XML,
bir firma temelli olmadan bağımsız olarak veri temsil ve
gönderme kuralları ortaya çıkmıştır. Bunun dışında Web
data gibi kavramlar ortaya çıkmıştır. Ayrıca Web'in yeni
dili ve eski EDI (Electronic Data Interchange)
teknolojisi yerine Web üzerinde veri taşımak için
kullanılan yeni bir teknolojiyi ifade eder.
"XML veriyi tanımlamak ve göndermek için tek tip (uniform)
bir yöntem sağlar."
Teknolojik özelliklerinin dışında XML, HTML gibi de bir
dildir. Bu dil aracılığıyla XML belgeleri oluşturulur.
XML, bir meta-dildir. Dil tanımlamayı sağlayan bir dil
gibi açıklayabiliriz.
XML verileri değiştirmek için kullanılır. Gerçek dünyada
veritabanı sistemleri farklı biçimlerde (formatta)
veriler kullanırlar. İşte XML, farklı sistemler arasında
verilerin alışverişini sağlar.
XML (Extensible Markup Language), HTML gibi bir
işaretleme dilidir (markup language). Ancak HTML gibi
veriyi görüntülemek için değil de ana amaç olarak veriyi
tanımlamak için (describe) geliştirilmiştir. Kuruluşlar
arasında veri alışverişini sağlar.
XML, Web üzerinde veri (data) kullanımı için evrensel
bir dildir. XML sayesinde çok değişik uygulamalar
arasında veri alışverişi yapılabilmektedir.
XML'in sağladığı yararlar:
Açık
standartlar (open standards). Esnek
Web uygulamalarının geliştirilmesi. Farklı
kaynaklar ve uygulamalar arasında verilerin
bütünleştirilmesi. Verilerin
değişik görünümlerinin alınmasını sağlar. Veriler
üzerinde yerel olarak hesaplama yapılmasını sağlar.
Ulaştırılan veriler tarayıcı tarafından okunur ve
ardından sonraki işlem için bir yerel uygulamaya teslim
edilir. Değişik
uygulamaların içindeki verileri tanımlamak için
kullanılır. Verinin kendisini kendini tanımlayabildiği
için (self-describing) gönderen uygulamaya bağlı
kalmadan alınıp işlenebilir. XML
sayesinde yalnızca değişen verilerin güncellenmesi
sağlanır. Değişen verinin görüntülenmesi bütün sayfanın
yenilenmesine yol açmaz. XML
içinde kodlanmış veriler Web üzerinden masaüstlerine
taşınır. XML'in ulaştırılması için de HTTP kullanıldığı
için bütün veritabanları ve dosyalarla uyumlu hale
gelir. XML,
text tabanlı bir formata sahiptir ve uygulama
geliştiricilerin uygulamalarla istemciler arasında veri
transferini sağlar. XML ayrıca yapısal verilerin
sunucular arasında da alışverişini sağlar. XML'in
Geçmişi XML'in
temelleri SGML'den gelir. SGML (Standard Generalized
Markup Language -ISO 8879), elektronik dokümanların
farklı içeriklerini ve yapılarını tanımlamak için
kullanılan uluslar arası bir standarttır.
XML, SGML'nin Internet üzerinde kullanılmasını sağlar.
SGML'nin bir alt kümesidir. Diğer bir deyişle basit bir
diyalekti olan bir SGML kümesidir. SGML sisteminde her
belge kendi söz dizim yapısını tanımlayabilir. Bu
anlamda XML de, sizin kendi işaret dilinizi (markup
language) tanımlamanızı sağlar.
XML, World Wide Web Consortium (W3C), tarafından
geliştirilmiş bir projedir. Genel formatı The v1.0
specification olarak W3C tarafından Şubat, 1998
tarihinde bir Recommendation olarak kabul ve XML
Specification olarak tanımlanmıştır.
XML ve HTML Arasındaki Farklar
Hemen çok sorulan
bir sorunun yanıtı verelim: XML,
HTML'nin gelişmişi ya da HTML'nin yerine geçecek bir dil
değildir. HTML bir doküman (belge) türlerinden yalnızca
birisidir. Normal bir belgeyi tanımlamak için
kullanılır. Başlıklar, değişik yazı türleri, listeler,
şekiller ve resimler gibi.
XML özellikle verilerin tanımlanması ve farklı ortamlar
arasında gönderilmesini sağlamak için geliştirilmiştir.
Diğer bir deyişle veri tanımlama özellikleriyle HTML'nin
tamamlayıcısıdır.
HTML bir sözcüğü etiketler arasına alarak metnin koyu ya
da italik yazılmasını sağlar. Oysa XML ise yapısal
verilerin etiketlenmesi için bir iskelet (framework)
sağlar.
SGML, Standard Generalized Markup Language-ISO 8879),
elektronik dokümanların farklı içeriklerini ve
yapılarını tanımlamak için kullanılan uluslar arası bir
standarttır.
HTML (HyperText Markup Language-RFC 1866), SGML'nin Web
üzerinde özel bir uygulamasıdır.
XML'de bir SGML'nin kısaltılmış bir şeklidir.
Dokümanlarınızı Web üzerinde tanımlamayı kolaylaştırmayı
sağlar. Aynı şekilde program yazmayı da kolaylaştırır.
XML, HTML'nin yerine geliştirilmemiştir. Farklı amaçlara
sahiptir. XML kullanmak daha fazla veri odaklıdır.
Verinin taşınması, dönüştürülmesi ve sunulması gibi.
Diğer bir deyişle HTML ile verileri göstermek için, XML
ise verileri tanımlamak (describing) içindir.
XML, SGML ve HTML aynı şey midir?
Hayır. SGML ana dildir. Eski yazılardan teknik
dokümanlara kadar binlerde farklı doküman türünü
tanımlamak için kullanılır. HTML ise bu doküman (belge)
türlerinden yalnızca birisidir. Normal bir belgeyi
tanımlamak için kullanılır. Başlıklar, değişik yazı
türleri, listeler, şekiller ve resimler gibi.
XML'de bir SGML'nin kısaltılmış bir şeklidir.
Dokümanlarınızı Web üzerinde tanımlamayı kolaylaştırmayı
sağlar. Aynı şekilde program yazmayı da kolaylaştırır.
XML, HTML'nin gelişmişi olarak tasarlanmıştır. XML
ayrıca özel etiketlerin de tanımlanmasına ve
aralarındaki ilişkileri tanımlamasına olanak tanır.
Aşağıdaki nedenler HTML yerine XML kullanmayı
gerektirir:
Doküman
yaratanlar kendi doküman türlerini tasarlayabilirler.
CSS
ve XSL ile tarayıcıdan daha iyi yararlanılır. Belli
bir firma ile kısıtlı değildir. Bir
XML Belgesi Oluşturmak Bir
alan etiketlerle çevrilir
Internet kullanıcıları, öncelikli olarak bilgi almak
için web sitelerini ziyaret ederler. İyi bilgi ve buna
bağlı olarak sunulan ürün ve/veya hizmetlere ulaştıkları
web sitelerinden ise alış-veriş yaparlar. Bu nedenle,
web tasarımı içerik ile yarışmamalı, uygun bir web
tasarım ile bilgi sunulmalıdır.
Bir web siteniz var, ama ziyaretçisi az ise, iyi bir web
siteniz yok demektir. Bu tür bir web sitesi ile
Internet'in sunduğu altın değerindeki fırsatlardan
faydalanamazsınız.
Oysa ki, Internet size 365 gün 24 saat, dünyanın her
yerinden ulaşılabilen bir iş yapma fırsatı sunuyor.
XML
Nedir?
XML
işaretler içine gömülü olan verilerin yapılandırması
için kurallar tanımlar. 